Slaap & Rust

Je vindt slaap belangrijk, maar slaapt zelf slecht

· 5 min leestijd

Vraag een willekeurige Nederlander of slaap belangrijk is en je krijgt bijna altijd hetzelfde antwoord: ja, natuurlijk. Uit onderzoek van MarketResponse in opdracht van Univé, gepubliceerd op 20 oktober 2026 onder 1.024 Nederlanders, vindt ruim 4 op de 5 mensen voldoende slaap belangrijk voor hun gezondheid. Maar vraag vervolgens hoe goed ze zelf slapen, en het beeld kantelt. Slechts een derde beoordeelt de eigen slaapkwaliteit als goed. Bijna een kwart noemt die zelfs ronduit slecht.

Die kloof tussen wat we weten en wat we doen, is het interessantste deel van dit onderzoek. We slapen niet slecht omdat we niet beter weten. We slapen slecht terwijl we beter weten.

Bijna niemand haalt de aanbevolen uren

De helft van de ondervraagden vindt een nacht van 7 tot 8 uur normaal. In de praktijk haalt slechts een derde dat ook echt. Bijna 1 op de 3 Nederlanders vindt minder dan 7 uur inmiddels normaal, wat suggereert dat de norm zelf aan het verschuiven is, niet omdat 6 uur ineens gezonder is geworden, maar omdat mensen zich aanpassen aan wat ze gewend zijn.

Ook het inslapen en doorslapen zelf gaat bij veel mensen mis. Een kwart heeft moeite met inslapen, tegenover bijna de helft die dat juist makkelijk vindt. Ruim een derde slaapt goed door, maar ongeveer een kwart worstelt daarmee. Opvallend: ongeveer een derde wordt 's ochtends moe wakker, ook na een nacht die op papier lang genoeg was. Genoeg uren in bed liggen is dus niet hetzelfde als genoeg herstel krijgen, iets wat ook naar voren kwam toen we schreven over hoeveel herstel één slechte nacht je eigenlijk kost.

Stress is de grootste boosdoener, niet je matras

Als er één oorzaak met kop en schouders boven de rest uitsteekt, is het stress. Ruim de helft van de Nederlanders noemt dit als reden voor slechte nachten, ver voor een te warme of te koude slaapkamer en gezondheidsproblemen. Opvallend is ook dat 1 op de 10 Nederlanders bewust later naar bed gaat om nog tijd voor zichzelf te hebben. Die behoefte aan avonduren zonder verplichtingen ondermijnt de nachtrust net zo hard als stress zelf.

De gevolgen overdag zijn concreet meetbaar. De helft van de respondenten heeft minder energie of zin om dingen te ondernemen. 2 op de 5 is sneller geïrriteerd. Een derde heeft meer moeite met concentreren, onthouden of fysiek presteren. "Slaap raakt direct aan hoe mensen zich overdag voelen en functioneren," zegt Angelique Holtman, manager Zorg bij Univé, over de uitkomsten. Dat sluit aan bij wat we eerder schreven over hoe stress je dag stuurt, zelfs in kleine momenten: slaaptekort en stress versterken elkaar voortdurend.

Waarom kennis alleen niet genoeg is

Het probleem is niet dat mensen niet weten wat goed slapen inhoudt. Vrijwel iedereen kent het rijtje: vaste tijden aanhouden, geen scherm vlak voor het slapen, niet te laat sporten. Het probleem is dat die kennis botst met een avond vol afleiding, een onrustig hoofd en de verleiding om "nog even" door te scrollen. Weeronline zette op 13 oktober 2026 de belangrijkste adviezen op een rij: zorg voor voldoende daglicht overdag, zodat je biologische klok weet wanneer het avond wordt. Houd vaste op- en bedtijden aan, ook in het weekend, want juist dutjes en bijslapen maken het lastiger om 's avonds op tijd moe te worden. Sport niet binnen een uur voor het slapengaan. Vervang alcohol en koffie vlak voor bedtijd door kruidenthee zoals kamille of valeriaan. En houd je telefoon uit bed: het licht verstoort je circadiaanse ritme, en de content erop houdt je hersenen juist actief wanneer ze tot rust moeten komen.

Geen van die tips is nieuw. Dat is precies het punt. Het Univé-onderzoek laat zien dat het probleem niet bij de informatie zit, maar bij de uitvoering.

Je ochtendtype bepaalt mee hoe makkelijk dit gaat

Een deel van de verklaring zit ook in wie je bent. Niet iedereen heeft evenveel moeite met vaste bedtijden. Zoals we eerder uitlegden toen we het hadden over de vijf verschillende slaaptypes die mensen hebben, loopt je interne klok deels vast in je genen. Een avondmens dat geforceerd om 22.30 uur het licht uitdoet, ligt vaak langer wakker dan iemand die daar van nature al naartoe trekt. Dat betekent niet dat structuur zinloos is, maar wel dat je realistische verwachtingen moet hebben over hoe snel vaste tijden gaan wennen.

De makkelijkste knop om vandaag om te zetten

Van alle adviezen is er één die het minste discipline kost en het meeste oplevert: daglicht in de eerste twintig tot dertig minuten na het wakker worden. Geen speciale lamp nodig, geen avondroutine die je moet volhouden. Gewoon naar buiten, of desnoods voor het raam met de gordijnen open tijdens het ontbijt. Het zet je biologische klok op scherp voor de rest van de dag, waardoor je 's avonds vanzelf eerder moe wordt in plaats van dat je jezelf naar bed moet dwingen.

De kloof tussen "ik weet dat slaap belangrijk is" en "ik slaap daadwerkelijk goed" dicht je niet met nog meer kennis. Die dicht je met één gewoonte die je morgenochtend al kunt uitproberen, in plaats van een lijst met tien regels die je toch weer laat liggen zodra het druk wordt.

T
Geschreven door Twan Hermans Fitness redacteur

Twan is sportfysiotherapeut die dagelijks ziet wat er gebeurt als mensen te hard trainen, te weinig rusten of het verkeerde advies opvolgen van het internet. Hij schrijft over fitness en preventie vanuit de frontlinie van de gezondheidszorg, niet vanuit een comfortabele bureaustoel. Zijn artikelen over blessurepreventie zijn gebaseerd op honderden patiëntencasus, en zijn trainingsadvies is zo degelijk dat zelfs zijn collega-fysiotherapeuten het aan hun patiënten doorsturen. Hij vindt dat de beste training degene is die je over tien jaar nog kunt doen.